แพล่อปลา FAD: แม่เหล็กล่อปลาที่ไม่น่าดึงดูด

หากมองจากสายตาของคนที่ไม่รู้ แพล่อปลาหรือที่เรียกว่า FAD นี้ก็ดูเหมือนถังที่ทำหยาบๆที่ตกจากเรือลำไหนสักลำ ลอยผลุบๆโผล่ๆ อยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิกที่เงียบสงบ

- - -

แพล่อปลา FAD: แม่เหล็กล่อปลาที่ไม่น่าดึงดูด

เราเห็นวัตถุประหลาดลอยผ่านไปมาซ้ำแล้วซ้ำเล่า บางทีก็ดูเหมือนร่มเล็กๆที่ติดอยู่บนแก้วคอกเทล หรือถ้วยพลาสติกพอลิสไตรีน และทำให้เรารู้สึกแปลกๆ ทั้งที่เราอยู่กลางมหาสมุทรที่ล้อมรอบด้วยทะเลไกลสุดลูกหูลูกตา มนุษย์ยังสามารถทิ้งร่องรอยไว้ได้อีก

แต่สิ่งที่เห็นนี้ไม่ใช่แค่ขยะในมหาสมุทร ถังที่ว่านี้คือ อุปกรณ์หรือแพล่อปลา FAD วัตถุที่เรามองหาตลอดทั้งสัปดาห์ที่ผ่านมา ขณะนี้เราแต่ละคนใช้เวลาวันละสองชั่วโมงสอดส่ายสายตาไปในทะเล

ก่อนที่ฉันจะได้เห็นของจริง ฉันนึกภาพ FAD ไม่ค่อยออก ฉันเคยได้ยินคนพูดว่า FAD หลายร้อยครั้งบนเรือ แต่ไม่เคยนึกภาพออกว่าจริงๆแล้วมันคืออะไร ฉันรู้แต่ว่ามันใช้ล่อสัตว์ทะเลในระบบนิเวศได้ทั้งหมด แต่ไม่รู้ว่าทำอย่างไร ดูเหมือนสิ่งลึกลับ หรือ บางอย่างที่มากวนใจ

 

แม่เหล็กล่อปลา
FAD ย่อมาจาก Fish Aggregating Device หรืออุปกรณ์ล่อปลา และอธิบายง่ายๆว่า มันเป็นวัตถุขนาดใหญ่ทำขึ้นอย่างง่ายๆ วัสดุอาจทำมาจากไม้ล้มหรือโครงสร้างอื่นๆที่มนุษย์ทำขึ้น ปล่อยให้ลอยในทะเลให้ดูประหนึ่งเป็นเหยื่อล่อให้ปลากิน

คาร์ลี โธมัส เจ้าหน้าที่รณรงค์บอกกับฉันว่า ตามธรรมชาติของปลาจะว่ายเข้าหาอะไรก็ตามที่ลอยไปมา

ในมหาสมุทรที่กว้างใหญ่มักจะไม่มีอะไรลอยอยู่บนพื้นผิว มันก็เป็นเหตุเป็นผลมากพอที่สิ่งมีชีวิตจะว่ายเข้าไปหาสิ่งใหม่และน่าสนใจ ไม่ว่าจะเป็นเพรียงหรือหอย ก็จะเริ่มเข้าไปเกาะและเติบโตอยู่บนวัตถุที่ลอยอยู่นั้น

มันอาจจะเป็นการตอบโต้โดยสัญชาตญาณของปลาที่จะว่ายเป็นฝูงไปหาบางสิ่งเพื่อเป็นเกราะกำบังหรือเป็นแหล่งอาหารโดยเฉพาะในทะเลเปิดและเมื่อปลาตัวเล็กๆมารวมกัน ก็ย่อมดึงดูดปลาตัวใหญ่กว่า และ ฉลาม ก็ตามมา จนกลายเป็นรูปแบบของระบบนิเวศขนาดเล็ก

คำเรียกง่ายๆของ FADs คือ แม่เหล็กล่อปลา และบริษัททำประมงทั้งหลายก็หาประโยชน์ด้วยวิธีนี้



เป้าหมายคือปลาทูน่า

บริษัททำประมงปลาทูน่ารู้วิธีจับปลาให้ง่ายขึ้นหากสร้างแพล่อปลาและทิ้งไว้ในทะเลหลายๆเดือน เพื่อให้เวลาสร้างระบบนิเวศของปลาขึ้นมา และสิ่งที่คนงานประมงทำก็คือเอาอวนไปล้อมจับปลาทั้งหมดนั้นขึ้นเรือ

บริษัททำประมงเหล่านี้มุ่งจับแต่ปลาทูน่า แต่คุณนึกดูสิว่าจะมีสัตว์ทะเลจำนวนมากเพียงใด ทั้งฉลามและเต่าทะเล ถูกจับติดอวนเข้ามาอยู่ในเกมนี้ด้วย กลายเป็นสัตว์น้ำที่เป็นผลพลอยได้โดยไม่ตั้งใจ

เครื่องมือล่อปลามักจะถูกทิ้งไว้หรือไม่ก็หายไปในทะเลกลายเป็นขยะสกปรกในมหาสมุทร ที่ทำลายแนวปะการังหรือเป็นกับดักของเต่าหรือสัตว์อื่นๆ เราก็เคยได้ยินสารพัดเรื่องจากเพื่อนๆ ที่ทำงานอยู่ในมหาสมุทรอินเดียถึงปัญหาที่เรากำลังเผชิญว่ามีแต่เพิ่มขึ้น

เครื่องมือล่อปลาที่เรือประมงใช้มีอยู่สองประเภท อย่างแรกคือทิ้งไว้ให้ลอยไปตามคลื่น ไม่มากก็น้อยมักจะลอยไปตามเส้นทางอพยพของปลาทูน่า ประเภทนี้มีสถานีส่งคลื่นวิทยุ ดังนั้นเรือประมงจะตามรอยได้และจะมาล้อมจับปลาเมื่อถึงเวลา

ประเภทที่สองคือที่เราเจอโดยไม่ตั้งใจ ประเภทนี้ไม่ต้องใช้คลื่นวิทยุเพราะมันถูกทอดสมอทิ้งลงไปใต้ทะเลลึกถึง 4 กิโลเมตร

สิ่งที่เราพบ

เมื่อเราเข้าไปดูใกล้ๆ ปลาจำนวนมากว่ายอยู่รอบเครื่องมือล่อปลาเป็นทางตรงกับเรือของเรา เห็นได้ชัดเจนว่า วัตถุที่ลอยอยู่นี้ทั้งใหญ่ และดึงดูดความสนใจของปลา มันน่าตื่นตาตื่นใจที่ได้เฝ้าดู มีปลาเยอะมาก สารพัดสีและหลากสายพันธุ์

อดัม วูด เป็นช่างภาพวิดีโอประจำการอยู่บนเรือเรนโบว์วอร์ริเออร์ และ พอล ฮิลตัน ช่างภาพ เปลี่ยนชุดประดาน้ำใส่สนอกเกิ้ลดำลงไปในทะเล และว่ายเข้าไปใกล้แม่เหล็กปลา

อดัมก็เหมือนกับฉันที่เพิ่งเคยเห็นเป็นครั้งแรก

มันเหมือนกับโรงละครปลาเขาเล่า มีฉลามวัยรุ่นอยู่สองสามตัวว่ายอยู่รอบๆ ผมอยากจะบอกว่ามันเป็นพื้นที่คุ้มครองทางทะเลเล็กๆที่น่าอัศจรรย์มาก แม้ว่าจะรู้ดีว่า เป้าประสงค์ของมันมีทั้งสุขและเศร้าปนกัน เราเศร้าใจว่า ชีวิตเหล่านั้นถูกล่อเข้ามาและจะถูกฆ่าในท้ายที่สุด

พอล เป็นช่างภาพที่เชี่ยวชาญเรื่องปลา ชนิดพันธุ์ที่เขาเห็นอยู่รอบๆเครื่องมือล่อปลาคือ ปลาวัวหน้าลาย ฉลามซิลกี ปลากล้วยจรวด หรือ เรนโบว์รันเนอร์ ปลาค้างคาว และ ปลาอีโต้มอญ หรือ มาฮิ มาฮิ

ขณะที่พอลตรวจสอบชื่อปลา เขานึกถึงคำพูดของชาร์ลส์ โคลฟเวอร์ นักเขียนเรื่อง ดิ เอนด์ ออฟ เดอะ ไลน์

ในการใช้เครื่องมือล่อปลา เขาบอกว่า  “การจับปลาทูน่าท้องแถบเพื่อทำปลาทูน่ากระป๋อง แล้วฆ่าสัตว์ทะเลชนิดอื่นๆไปด้วยก็แทบจะเหมือนกับฆ่าตัวละครเกือบทุกชนิดในภาพยนตร์ Finding Nemo

ประชากรปลาทูน่าลดฮวบ

เรือติดอวนลาก จะวางอวนขนาดสนามฟุตบอล 60 สนาม ลึกเท่าชิงช้าสวรรค์สามหลัง และใช้เครื่องมือล่อปลาเพื่อให้แน่ใจว่า ปลาจะเข้ามาอยู่ในอวน

ถึงแม้ว่าในแต่ละปีจะมี ข้อห้ามทำประมงในแปซิฟิกห้าเดือน คือ มกราคม ถึงกุมภาพันธ์ และให้หยุดอีกครั้งในเดือนกรกฎาคมถึงกันยายน แต่เรือประมงพวกนี้ไม่เคยขนย้ายเครื่องมือล่อปลาออกจากน่านน้ำเลยระหว่างนั้น

จุดประสงค์ในการห้ามประมง คือให้เวลาทูน่าที่ประชากรลดลงอย่างรวดเร็วนั้นได้มีโอกาสเพิ่มประชากรบ้าง แต่ในความเป็นจริงคือ เครื่องมือล่อปลากลับมีเวลามากขึ้นในการล่อปลาให้เข้ามารวมกันเป็นฝูงใหญ่ขึ้น และทั้งหมดจะถูกตักขึ้นและถูกฆ่าทันทีที่สิ้นสุดระยะเวลาห้ามทำประมง

ที่น่าวิตกที่สุดคือเครื่องมือล่อปลามีความพิเศษตรงที่สามารถล่อปลาทูน่าตาโตวัยอ่อนเข้ามาได้ ซึ่งนั่นยิ่งส่งผลกระทบต่อจำนวนประชากรที่ยิ่งมีน้อยอยู่แล้ว ให้ลดลงไปอีก

ทางออกคืออะไร?

เพียงหนทางเดียวที่จะทำให้การทำประมงมีความชอบธรรมและเพื่อให้มั่นใจได้ว่า เราไม่ได้จับปลาทูน่าจนเกลี้ยงมหาสมุทร คือ จะต้องห้ามใช้อวนล้อมควบคู่กับเครื่องมือล่อปลา

ปลาในมหาสมุทรกำลังเผชิญหน้ากับปัญหาใหญ่ นั่นคือ ที่กองเรือประมงอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่ล่องไปทั่วมหาสมุทร และจับปลาทูน่าจำนวนหลายพันตันขึ้นจากทะเลทุกวัน

เรือประมงที่ติดอวนล้อมมีจำนวนมากที่สุดเท่าที่เคยมีมาในขณะนี้ ยิ่งทำให้เรือประมงขนาดใหญ่ล้อมจับปลาได้มากขึ้นเรื่อยๆ แต่สถานการณ์นี้ก็ไม่แน่เสมอไปหากเราเปลี่ยนอุตสาหกรรมทูน่าให้ยั่งยืนขึ้นในอนาคต

โซฟี

โซฟีเขียนบทความนี้ขึ้นในเดือนกันยายน 2558 ในช่วงที่เธอเดินทางไปกับเรือเรนโบว์ วอร์ริเออร์ เพื่อรณรงค์ปกป้องมหาสมุทร